Waarom deze sessie?
Op 13 november gaf ik een lezing tijdens een medewerkersdag van de IV-keten van de Belastingdienst, in theater Orpheus in Apeldoorn. Vele collega’s uit uiteenlopende functies, van architectuur en innovatie tot inkoop, privacy en security, kwamen samen rond één centraal thema: kunstmatige intelligentie.
AI staat binnen het CTO-domein inmiddels hoog op de agenda, maar roept ook vragen op: “Wat betekent AI voor mijn werk?” “Gaan we anders organiseren?” “Blijft menselijke afweging nog relevant?” Die vragen vormden het vertrekpunt van mijn verhaal.
De aanleiding: urgentie en behoefte aan helderheid
Binnen de IV-keten wordt AI vaak technisch benaderd, terwijl de impact juist raakt aan menselijk vakmanschap, zorgvuldigheid en besluitvorming. In veel teams is AI-geletterdheid nog beperkt, en bestaan uiteenlopende verwachtingen: van hoopvolle efficiëntie tot onzekerheid over de toekomst van werk.
Daarom koos ik voor een heldere en mensgerichte opbouw, toegesneden op de complexiteit van deze organisatie.
Van technologie naar betekenis
1. Wat is AI, en wat niet?
Ik startte met een begrijpelijke uitleg: AI herkent patronen, doet voorspellingen en werkt met waarschijnlijkheden, maar begrijpt geen context. Via herkenbare voorbeelden (zoals aanbevelingssystemen, chatbots, en filters) bespraken we waar AI al ongemerkt aanwezig is in ons werk.
2. Wat vraagt dat van onze zorgvuldigheid?
We gingen dieper in op datakwaliteit, bias en uitlegbaarheid. De AI Act vraagt om transparantie, menselijke tussenkomst en traceerbaarheid, allemaal onderwerpen die raken aan rollen binnen IV: van architect tot privacy-expert.
3. Hoe raakt AI jouw vakgebied?
AI verandert de manier waarop we informatie vinden, structureren en analyseren. Maar de interpretatie blijft mensenwerk. We verkenden samen hoe AI ondersteuning biedt, zonder de menselijke afweging te vervangen. Dat geldt zowel voor DPIA’s als voor architectuurbesluiten.
AI-geletterdheid: cruciaal maar nog onvoldoende bekend
Een belangrijke rode draad was het begrip AI-geletterdheid. Sinds begin 2025 is dit verplicht onder de EU AI Act voor iedereen die met AI-systemen werkt. Toch blijkt dit onderwerp bij veel organisaties nog onbekend terrein. AI-geletterdheid gaat over meer dan techniek: het draait om bewust omgaan met risico’s, kritische vragen stellen én kunnen uitleggen hoe AI tot conclusies komt.
Zonder die kennis kunnen organisaties geen verantwoorde keuzes maken, en juist daarom is investeren in deze geletterdheid zo belangrijk, ook binnen IV.
Conclusie: AI vraagt om vakmanschap, zichtbaar én gedeeld
De reacties na afloop bevestigden de behoefte aan duiding. Professionals uit verschillende domeinen herkenden zich in de oproep om AI niet te benaderen als IT-project, maar als veranderproces waarin iedereen een rol speelt.
Mijn kernboodschap?
AI vraagt niet om minder menselijk vakmanschap, maar om het zichtbaar maken waar dat vakmanschap plaatsvindt.
